Ο Άγραφος Νόμος της Ελευθερίας

 

Από το βάρος της επιλογής στην ευθύνη της ψυχής.

Από μικροί μαθαίνουμε να ζούμε μέσα σε κανόνες. Μαθαίνουμε να σεβόμαστε τους νόμους του κράτους, τις κοινωνικές συμβάσεις και τους κώδικες συμπεριφοράς που καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο συνυπάρχουμε. Υπάρχει όμως μια ολόκληρη κατηγορία νόμων που δεν γράφτηκαν ποτέ σε επίσημα έγγραφα, ούτε διδάχθηκαν σε κάποια σχολή. Κι όμως, αυτοί οι σιωπηλοί, άγραφοι νόμοι φαίνεται να επηρεάζουν βαθιά τον τρόπο που ζούμε, αγαπάμε, σχετιζόμαστε και εξελισσόμαστε.

Ίσως ο πιο δύσκολος από αυτούς να είναι ο Νόμος της Ελευθερίας.

Συχνά συγχέουμε την ελευθερία με την ασυδοσία, με την ιδέα ότι μπορούμε να κάνουμε ό,τι μας περνά από το μυαλό, χωρίς συνέπειες. Στην πραγματικότητα, η ελευθερία είναι κάτι πολύ βαθύτερο και πιο απαιτητικό. Είναι η διαρκής ευθύνη του ανθρώπου να επιλέγει τον δρόμο του και να αναλαμβάνει όσα γεννιούνται μέσα από τις επιλογές του.

Από την πρώτη μας ανάσα μέχρι την τελευταία, η ζωή μάς φέρνει διαρκώς μπροστά σε επιλογές και διλήμματα. Κάποια μοιάζουν μικρά και καθημερινά. Άλλα, όμως, έχουν τη δύναμη να αλλάξουν ολόκληρη την πορεία μας. Επιλέγουμε ανθρώπους, σχέσεις, επαγγέλματα, στάσεις ζωής, ακόμη και τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και τον κόσμο.

Και ακόμη κι όταν επιλέγουμε την ακινησία, όταν κρυβόμαστε μέσα στη σιωπή, στην αναβολή ή στον φόβο, πάλι μια επιλογή έχουμε κάνει. Έχουμε επιλέξει να αφήσουμε τις συνθήκες να αποφασίσουν για εμάς.

Το μήνυμα αυτού του νόμου είναι απλό αλλά βαθιά ουσιαστικό:

Το δικό σου μονοπάτι δεν μπορεί να το περπατήσει κανένας άλλος.

Οι άνθρωποι που μας αγαπούν μπορούν να σταθούν δίπλα μας. Μπορούν να μας στηρίξουν, να μας συμβουλεύσουν, να μας προστατεύσουν ή να μας κρατήσουν από το χέρι στις δύσκολες στιγμές. Δεν μπορούν όμως να αποφασίσουν ποιοι θα γίνουμε.

Και ίσως αυτό να είναι ταυτόχρονα το πιο όμορφο αλλά και το πιο δύσκολο κομμάτι του να είσαι άνθρωπος.

Γιατί, ας το παραδεχτούμε, η ελευθερία πολλές φορές τρομάζει.

Όταν δυσκολευόμαστε, συχνά αναζητούμε κάποιον να μας δείξει τον δρόμο. Έναν άνθρωπο, έναν θεσμό, μια αυθεντία, κάποιον που θα μας πει τι είναι σωστό και τι λάθος. Αναζητούμε βεβαιότητες και υποσχέσεις ασφάλειας. Είναι ανθρώπινο. Ο φόβος μάς κάνει συχνά να ψάχνουμε στηρίγματα έξω από τον εαυτό μας.

Όμως έρχεται μια στιγμή που το ερώτημα δεν μπορεί πια να αποφευχθεί:

«Εγώ, τελικά, τι θέλω;»

Εκεί, ακριβώς στο σημείο όπου συναντιούνται ο φόβος και η ευθύνη, αρχίζει να γεννιέται η πραγματική ελευθερία.

Όχι όταν όλα είναι εύκολα. Όχι όταν έχουμε βεβαιότητες. Αλλά όταν αποφασίζουμε να αναλάβουμε την ευθύνη των επιλογών μας, ακόμη κι αν δεν γνωρίζουμε πού ακριβώς θα μας οδηγήσουν.

Γιατί ελευθερία χωρίς ευθύνη εύκολα μετατρέπεται σε παρόρμηση.

Και ευθύνη χωρίς ελευθερία μοιάζει με φυλακή.

Η ισορροπία ανάμεσα στα δύο ίσως είναι ένα από τα δυσκολότερα μαθήματα της ανθρώπινης ζωής.

Το καθρέφτισμα στις σχέσεις μας

Ο Νόμος της Ελευθερίας γίνεται ιδιαίτερα ορατός στον τρόπο που σχετιζόμαστε με τους άλλους.

Πόσες φορές προσπαθήσαμε να αλλάξουμε έναν άνθρωπο επειδή πιστεύαμε ότι γνωρίζουμε τι είναι καλύτερο για εκείνον;

Πόσες φορές πληγωθήκαμε όταν κάποιος πήρε έναν δρόμο που δεν μπορούσαμε να κατανοήσουμε ή να αποδεχτούμε;

Η αλήθεια, όσο δύσκολη κι αν είναι, παραμένει ξεκάθαρη:

Δεν μπορούμε να ελέγξουμε την εξέλιξη κανενός ανθρώπου.

Μπορούμε να μιλήσουμε με ειλικρίνεια. Μπορούμε να σταθούμε δίπλα σε κάποιον με αγάπη και φροντίδα. Μπορούμε να βάλουμε όρια όταν κάτι μας πληγώνει ή μας απομακρύνει από τον εαυτό μας.

Δεν μπορούμε όμως να επιβάλουμε την αλλαγή.

Ο κάθε άνθρωπος έχει τον δικό του ρυθμό. Άλλοι μαθαίνουν μέσα από τη γνώση. Άλλοι μέσα από τα λάθη. Άλλοι μέσα από την απώλεια ή τη δοκιμασία. Και πολλές φορές αυτό που στα δικά μας μάτια μοιάζει με λάθος, για τον άλλον μπορεί να αποτελεί ένα απαραίτητο βήμα εξέλιξης.

Η αληθινή αγάπη δεν εγκλωβίζει.

Σέβεται το δικαίωμα του άλλου να ζήσει τη δική του εμπειρία, ακόμη κι όταν διαφωνούμε μαζί της.

Η μεγάλη αναμέτρηση με τον εαυτό

Αν είναι δύσκολο να αποδεχτούμε την ελευθερία των άλλων, ακόμη δυσκολότερο είναι να αντέξουμε τη δική μας.

Γιατί όταν συνειδητοποιούμε ότι το τιμόνι της ζωής βρίσκεται, σε έναν βαθμό, στα χέρια μας, γίνεται πιο δύσκολο να κρυβόμαστε πίσω από τις ίδιες δικαιολογίες.

Φυσικά και υπάρχουν δυσκολίες, περιορισμοί, απρόβλεπτες καταστάσεις και πληγές που δεν επιλέξαμε. Όμως, ακόμη και μέσα στις πιο δύσκολες συνθήκες, παραμένει μια τελευταία ελευθερία που κανείς δεν μπορεί να μας αφαιρέσει:

Η στάση που θα επιλέξουμε να κρατήσουμε απέναντι στη ζωή.

Θα παραμείνω στάσιμος ή θα προσπαθήσω να προχωρήσω;
Θα αφήσω τον φόβο να με καθοδηγεί ή θα τολμήσω το επόμενο βήμα;
Θα επαναλάβω το ίδιο μοτίβο ή θα επιλέξω έναν διαφορετικό τρόπο;

Η ελευθερία σπάνια έρχεται με θόρυβο.

Τις περισσότερες φορές μοιάζει με μια σιωπηλή συμφωνία με τον εαυτό μας. Μια εσωτερική απόφαση που γεννιέται στις πιο ήσυχες στιγμές και ψιθυρίζει:

«Ως εδώ. Από εδώ και πέρα, διαφορετικά.»

Στην ουσία, ο Νόμος της Ελευθερίας δεν είναι μια θεωρία ούτε ένα αφηρημένο δικαίωμα. Είναι το θάρρος να ζεις με συνέπεια απέναντι στις επιλογές σου. Να αγαπάς χωρίς να φυλακίζεις. Να καθοδηγείς χωρίς να επιβάλλεις. Να στέκεσαι δίπλα στους ανθρώπους αφήνοντάς τους χώρο να αναπνεύσουν.

 Η ελευθερία δεν αφορά μόνο το δικαίωμα της επιλογής ,αφορά την ευθύνη να σταθούμε απέναντι στη ζωή με περισσότερη επίγνωση, ειλικρίνεια και σεβασμό γιατί η ουσία, τελικά, βρίσκεται σε εκείνη τη μοναδική στιγμή όπου ένας άνθρωπος αποφασίζει συνειδητά να πάρει την ευθύνη της ψυχής του στα χέρια του.